Finans Hesaplamaları

Finans hesaplamaları birikiminizin ya da yatırımınızın gerçekte ne kazandırdığını görmek için yapılır. Bankanın ilan ettiği yıllık faiz, vergiden ve enflasyondan önceki rakamdır; asıl soru, vade sonunda elinize geçen paranın bugünkü alım gücüyle neye denk geldiğidir. Bu kategoride faiz, enflasyon, döviz, altın ve sabit getirili menkul kıymetler için ayrı araçlar bulunur.

Paranızı bir süre bankada tutacaksanız önce faiz hesaplama aracıyla anaparanızın vade sonunda ne kadar getiri sağlayacağına bakın. Vadeli hesaplarda faizden stopaj kesilir; vadeli mevduat faizi aracı bu kesintiden sonra elinize geçecek net tutarı verir. Vade sonunda faizi anaparaya ekleyip parayı yeniden yatırıyorsanız getiri katlanarak büyür, bunun etkisini bileşik faiz aracında görebilirsiniz. Her ay düzenli bir tutar biriktiriyorsanız birikim aracı aylık katkılarla dönem sonundaki toplamı ve bunun ne kadarının getiri olduğunu hesaplar.

Getiriyi enflasyonla karşılaştırmadan karar vermek yanıltıcıdır. Reel getiri aracı nominal faizden enflasyonu Fisher denklemiyle arındırır ve paranızın alım gücünün gerçekten artıp artmadığını gösterir. Enflasyon aracı 2003=100 bazlı TÜFE endeksiyle iki tarih arasındaki fiyat değişimini hesaplar. Parasal değer aracı ise geçmişteki bir tutarın bugünkü fiyatlarla neye karşılık geldiğini gösterir; eski bir maaşı ya da kira bedelini bugünle karşılaştırmak için kullanılır. Endekse her ay yeni veri eklendiği için aynı hesap bir ay sonra farklı sonuç verebilir.

Döviz çevirici ve altın hesabı canlı kur çekmez; kendi bildiğiniz kuru ya da gram fiyatını girersiniz. Böylece bankanın veya kuyumcunun size verdiği gerçek alış-satış fiyatıyla hesap yaparsınız. Altın aracı çeyrek, yarım, tam ve Ata altınının değerini gram fiyatından bulur; 22 ayar altının saflığını 0,916, 14 ayarınkini 0,585 olarak hesaba katar ve bir onsun (31,1035 gram) değerini de verir. Bankadan döviz alırken tutarın binde 2'si kadar kambiyo vergisi ödendiğini de hesaba katın.

Hazine bonosu, devlet tahvili, eurobond ve repo için ayrı araçlar var, çünkü vade ve kupon yapısına göre getiri farklı hesaplanır. Örneğin hazine bonosu iskontolu satılır, yani vade sonunda alacağınız tutardan daha düşük bir fiyatla alınır ve getiri bu farktan doğar. Bir projeyi ya da yatırımı değerlendirenler net bugünkü değer ve iç verim oranı araçlarıyla nakit akışlarını karşılaştırabilir. Buradaki sonuçlar bilgi amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir; önemli kararlardan önce lisanslı bir yatırım danışmanına başvurun.